czwartek, 26 lipca 2012

“Na Rafaela”


Carl Wilhelm Wach, Portret Anny Elżbiety hr. Raczyńskiej 1827
Wł. Fundacji im. Raczyńskich przy MNP
Portret ten podoba mi się od momentu, kiedy zobaczyłem go w Pałacu w Rogalinie kilka lata temu. W chwili obecnej wisi w gmachu głównym Muzeum Narodowego w Poznaniu. Przedstawia żonę kolekcjonera i znawcy sztuki, Atanazego hr. Raczyńskiego – Annę Elżbietę z Radziwiłłów. W chwili portretowania miała ona 34 lata. Można śmiało powiedzieć, że prezentuje się znakomicie. Uwagę przykuwa oczywiście wspaniała suknia z czerwonego aksamitu. Ogromne ramiona i podwyższona nieznacznie talia może nam kojarzyć się z biedermeierowską modą. Jednak to nie wszystko. Najwięcej ten portret zawdzięcza żyjącemu kilka stuleci wcześniej Rafaelowi Santi. Zwłaszcza jednemu z jego obrazów.
 
Dona Isabel de Requesens, Vice królowa Neapolu 1518, Luwr, Paryż
Podobieństwa (inspiracji) nie da się ukryć. Suknie nie są jednak identyczne. Warto poświęcić chwilę, by prześledzić szczegóły – zwłaszcza rękawy i dekolt. One właśnie zdradzają, która z suknia jest z XVI, a która z XIX wieku. Warto zwrócić uwagę także na to, że nie tylko Atanazemu Raczyńskiemu przyszło do głowy zainspirować się Rafaelem. Kilka lat wcześniej, w 1820 roku, także niemiecki malarz (Julius Schnorr von Carolsfeld) stworzył portret Clary Bianci von Quandt (dziś w Alte Nationalgalerie w Berlinie).
 
Mimo, że podobieństwo do renesansowego portretu jest bardzo wyraźne, to jednak modelka nie prezentuje się tak oficjalnie. Obraz ten ma w sobie wiele poetyckiej atmosfery, przywołującej czasy rycerzy i dam.
Dzięki takiemu zestawieniu jeszcze wyraźniej możemy dostrzec znakomitość i wyrafinowanie poznańskiego obrazu – jest on jednocześnie hołdem złożonym Rafaelowi i urodzie Anny Elżbiety; jest świadectwem i mody wąsko rozumianej jako ubiór i tej szeroko pojętej, charakteryzującej epokę.
Oczywiście moda „na Rafaela” nie minęła zupełnie, czego dowodem może być ta fotografia z 1900 roku przedstawiająca balowy kostium Marii Lubomirskiej.
 Z resztą i dziś portret Rafaela może inspirować....

Źródło ilustracji:
M.Piotr Michałowski (red.), Galeria Atanazego Raczyńskiego, Muzeum Narodowe w Poznaniu

Małgorzata Możdżyńska - Nawotka, Od zmierzchu do świtu. Historia mody balowej, Wrocław 2007

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz